İngiliz müşteri geç ödüyorsa faiz ve tazminat isteyebilir misiniz?

Çoğu durumda evet. Birleşik Krallık'taki bir işletmeye mal veya hizmet sattıysanız ve ödeme gecikmişse, Late Payment of Commercial Debts (Interest) Act 1998 (bundan sonra 1998 Kanunu) size ana paraya ek olarak faiz isteme hakkı tanır. Bu faiz yıllık olarak Bank of England referans oranının 8 puan üzerindedir. Ayrıca alacağın büyüklüğüne göre 40, 70 veya 100 sterlin sabit tazminat ve makul tahsilat masrafları talep edebilirsiniz.

Kısa cevap: Çoğu durumda evet

Kanun bu hakkı sözleşmenize zımni hüküm olarak ekler. Zımni hüküm, taraflar yazmamış olsa bile sözleşmede varmış gibi kabul edilen kuraldır. Bu nedenle faturanızda ya da sözleşmenizde faizden hiç söz edilmemiş olması hakkınızı ortadan kaldırmaz. Kanunun öngördüğü bu faize kanuni faiz denir.

Hak her durumda doğmaz. Sözleşmeniz 1998 Kanunu'na tabi değilse ya da sözleşmenizde geç ödemeyi yeterince karşılayan başka bir çare varsa sonuç değişebilir. Sözleşme 16 Mart 2013'ten önce yapıldıysa sabit tazminat istenemeyebilir. Bu haklar zorunlu da değildir; kullanıp kullanmamaya siz karar verirsiniz.

Kanuni faiz ne kadar ve nasıl hesaplanır?

Kanuni faiz, Bank of England referans oranına 8 puan eklenerek bulunur ve basit faiz olarak hesaplanır. Basit faiz, faizin yalnızca ana para üzerinden işlemesi, biriken faize ayrıca faiz yürümemesi demektir. Formül şöyledir: borç tutarı × yıllık oran × gecikilen gün sayısı. Günlük tutarı bulmak için yıllık faiz 365'e bölünür.

Uygulanacak oran, resmi rehbere göre alacağın gecikmeye düştüğü döneme göre belirlenir. Referans oran zaman içinde değiştiği için güncel rakamı Bank of England'ın sitesinden ve GOV.UK'deki geç ödeme faizi sayfasından kontrol etmenizi öneririz.

Varsayımsal bir örnek verelim: 8.000 sterlinlik faturanız 45 gün gecikmiş olsun. Referans oran yüzde 4 olsaydı kanuni faiz yıllık yüzde 12 olurdu. Bu durumda yıllık faiz 960 sterlin, günlük faiz yaklaşık 2,63 sterlin eder. 45 günlük faiz yaklaşık 118,36 sterlindir. Buna 70 sterlinlik sabit tazminat eklenir ve toplam talep, ana para dahil yaklaşık 8.188,36 sterline ulaşır. Kendi hesabınızda, alacağınızın gecikmeye düştüğü dönemin gerçek oranını kullanmalısınız.

Faiz hangi günden itibaren işler?

Sözleşmede ya da faturada bir ödeme tarihi kararlaştırdıysanız faiz, bu tarihin ertesi gününden itibaren işler. Ödeme tarihi hiç kararlaştırılmadıysa kanun ayrı bir başlangıç günü öngörür. Yaygın yoruma göre bu gün, teslim, fatura veya kabul tarihlerinden hangisi daha geçse ondan 30 gün sonrasıdır. Bu kuralı kendi dosyanızda bir uzmana teyit ettirmeniz yerinde olur.

İşletmeler arasında ödeme süresi kural olarak 60 gündür, ancak taraflar anlaşarak bu süreyi uzatabilir. Alıcı bir kamu kurumuysa süre 30 gündür (Common Framework).

Sabit tazminat ve tahsilat masrafları

Faize ek olarak, tahsilat masraflarınızın karşılığı olarak alacağın büyüklüğüne göre belirlenen sabit bir tutar isteyebilirsiniz. Kasım 2026 itibarıyla GOV.UK'de yer alan tutarlar şöyledir:

Bu tutar her geç ödeme için yalnızca bir kez istenir. Aynı fatura için gönderdiğiniz her hatırlatmada yeniden eklenmez.

Sabit tutarın yanında, tahsilat girişimleriniz için yaptığınız makul masrafları da talep edebilirsiniz. Ancak sabit tutarı aşan masrafların hangi kalemleri kapsadığı ve ne ölçüde karşılanacağı resmi rehberde net biçimde belirtilmemiştir. Bu yüzden masraflarınızı belgeleyin ve her kalemi ayrıca değerlendirin.

Alacağınızın faiz ve tazminat talebi açısından değerlendirilmesini isterseniz Export Claims UK dosyanızı inceleyebilir. Peşin ücret ya da dosya açılış ücreti alınmaz ve ilk değerlendirme 48 saat içinde paylaşılır. Komisyon yalnızca fiilen tahsil edilen tutar üzerinden doğar.

Kanun sizin sözleşmenize uygulanır mı?

Sözleşmeniz İngiliz hukukuna ya da Birleşik Krallık'ın başka bir bölgesinin hukukuna tabiyse ve sözleşmenin o bölgeyle gerçek bir bağlantısı varsa, 1998 Kanunu büyük olasılıkla uygulanır. Sözleşme yalnızca kâğıt üzerinde İngiliz hukukuna bağlanmışsa, Türk hukukuna tabiyse ya da hiç hukuk seçilmemişse sonuç değişebilir.

Geç ödeme kuralları Birleşik Krallık genelinde fiilen aynıdır; İskoçya'da ise değişiklikler ayrı mevzuatla yapılır. Bu nedenle alıcınızın İngiltere, İskoçya veya Kuzey İrlanda'da olması faiz hakkını tek başına değiştirmez. Aşağıda göreceğiniz gibi değiştirdiği şey, dava sürecidir.

Sözleşmede kendi faiz hükmünüz varsa

Taraflar kanuni faizin yerine kendi çözümlerini koyabilir. Ancak bu çözümün bir substantial remedy olması gerekir. Bu terim, geç ödemenin zararını gerçekten telafi eden ve alıcıyı geç ödemekten caydıran ciddi bir çare anlamına gelir. Yeterlilik değerlendirilirken sözleşmedeki faiz ve faiz dışı tüm çareler birlikte ele alınır.

Örneğin sözleşmenizde yıllık yüzde 1 gibi düşük bir gecikme faizi öngörülmüşse, bu hüküm kanuni faizin yerini alamayabilir ve kanuni faiz yine gündeme gelebilir. Sözleşmeniz 16 Mart 2013'ten önce yapıldıysa, o tarihte yürürlüğe giren değişikliklerin kapsamı dışında kalır. Sabit tazminat da bu değişikliklerle getirilmiştir.

Sözleşme Türk hukukuna tabiyse ya da hukuk seçilmediyse

1998 Kanunu'nun 12. maddesi kanunlar ihtilafını düzenler. Kanunlar ihtilafı, yabancılık unsuru taşıyan bir sözleşmeye hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı sorusudur. Bu maddeye göre üç koşul birlikte varsa Kanun uygulanmaz:

• Birleşik Krallık'ın bir bölgesinin hukuku sözleşmeye yalnızca tarafların seçimiyle uygulanıyorsa,

• sözleşmenin o bölgeyle anlamlı bir bağlantısı yoksa,

• seçim yapılmasaydı Birleşik Krallık dışındaki bir ülkenin hukuku uygulanacak idiyse.

Herbert Smith Freehills'in Haziran 2014 tarihli notunda aktarılan bir davada mahkeme, bir gemi kira sözleşmesindeki Londra tahkim şartının tek başına İngiltere ile anlamlı bir bağlantı kurmadığına karar verdi. Sözleşmeye “İngiliz hukuku, Londra tahkimi” yazmak, Kanunun uygulanmasını kendiliğinden sağlamaz.

Talebinizi pratikte nasıl iletirsiniz?

Talebinizi önce alıcıya yazılı olarak iletin. Hatırlatma ya da ihtar yazınızda şunlar yer almalıdır:

1. Fatura numarası, tarihi, tutarı ve kararlaştırılan vade

2. Faizin başladığı gün, uygulanan oran ve gün sayısını gösteren faiz hesabı

3. Alacak büyüklüğüne uygun sabit tazminat tutarı

4. Varsa belgelenmiş makul tahsilat masrafları ve ödeme için verdiğiniz süre

Ödeme gelmezse ve alıcı İngiltere veya Galler'deyse alacak, County Court'ta takip edilebilir. County Court, alacak davaları gibi hukuki uyuşmazlıklara bakan yerel mahkemedir. Citizens Advice'a göre online başvuru Civil Money Claims veya Money Claim Online (MCOL) üzerinden yapılabilir ve talep edilen faiz, başvurudaki talep tutarına eklenir. Faizi 1998 Kanunu yerine County Courts Act 1984'ün 69. maddesine dayanarak yıllık yüzde 8 oranında istemek de bir seçenektir. Yurtdışından başvuru şartları ve harçlar her dosya için ayrıca kontrol edilmelidir.

Alıcı İskoçya veya Kuzey İrlanda'daysa mahkeme süreci farklıdır ve ayrıca değerlendirilmelidir.

Export Claims UK bir İngiltere ve Galler hukuk bürosu değildir ve mahkemede temsil etmez. Dava gerekirse dosyanız, sizin onayınızla bağımsız ve yetkili hukuk profesyonellerine yönlendirilir.