İngiliz müşteriniz iflas ettiyse alacağınıza ne olur?

Kısa cevap: Alacağınızı tasfiye memuruna yazılı olarak bildirirsiniz

Müşteriniz tasfiyeye ya da administration sürecine girdiyse, İngiltere ve Galler'de alacağınızı artık müşteriden değil, sürece atanan yetkiliden talep edersiniz. Bunun yolu, bu yetkiliye proof of debt denen yazılı alacak bildirimini göndermektir. Tasfiyede bu yetkili liquidator, yani şirketin varlıklarını toplayıp satan ve alacaklılara dağıtan tasfiye memurudur. Administration ise şirket yönetiminin bir yöneticiye (administrator) geçtiği ve şirketin alacaklılara karşı koruma altında olduğu bir süreçtir. Teminatsız alacaklılar, yani alacağı rehin veya benzeri bir güvenceye bağlanmamış olanlar, çoğunlukla alacaklarının küçük bir kısmını alabilir. Yine de küçük tutarlı alacaklar (small debt) gibi sınırlı istisnalar dışında, bildirim yapmayan alacaklı dağıtımdan pay alamaz.

Müşterinizin iflas sürecinde olduğunu nasıl anlarsınız ve kime başvurursunuz?

Çoğu zaman bunu resmi bir duyurudan değil, müşterinin sessizliğinden anlarsınız. Gözlemimiz, firmaların müşterinin tasfiyeye girdiğini genellikle aylar sonra, e-postaları cevapsız kalmaya başlayınca fark ettiği yönünde. Bu gecikme önemlidir: Avam Kamarası Kütüphanesi'nin 16 Ekim 2024 tarihli bilgi notuna göre zorunlu tasfiyede alacaklılar bildirimlerini belirlenen bir son tarihe kadar yapmalıdır.

Ödemeler aksadığında müşterinin durumunu kamuya açık kayıtlardan, örneğin şirket sicili Companies House ve resmi ilan gazetesi The Gazette üzerinden kontrol edebilirsiniz. Asıl hedefiniz, dosyayı yürüten yetkilinin (office-holder) kim olduğunu ve iletişim bilgilerini bulmaktır. Bildiriminizi bu kişiye göndereceksiniz.

Tasfiye türleri ve administration arasındaki fark

Karşınızdaki sürecin türü, muhatabınızı belirler.

• Zorunlu tasfiye (compulsory liquidation): Mahkeme kararıyla başlar. Karar verilince devlet adına görev yapan iflas görevlisi Official Receiver kendiliğinden tasfiye memuru olur. Alacaklılar isterse yerine lisanslı özel bir iflas uzmanı (insolvency practitioner) atanabilir.

• Alacaklıların gönüllü tasfiyesi (CVL): Mahkeme kararı olmadan, şirket ortaklarının yüzde 75 çoğunlukla aldığı kararla başlar.

• Administration: Bu dönemde şirket, alacaklıların dava açmasına karşı korunur ve hakkında tasfiye başvurusu yapılamaz. Süreç, şirketin alacaklılarıyla yaptığı bir yapılandırma anlaşmasıyla (CVA, company voluntary arrangement) ya da CVL'ye geçişle sona erebilir.

İskoçya ve Kuzey İrlanda'da kurallar farklıdır

Alacak bildirimi (proof of debt) neleri içermeli?

Bildirim, alacağın kime ait olduğunu, tutarını ve nereden doğduğunu açıkça göstermelidir. İngiltere ve Galler'de uygulanan Insolvency (England and Wales) Rules 2016'nın 14.4. kuralına göre bildirimde şunlar yer alır:

• alacaklının adı ve adresi; alacaklı bir şirketse şirket bilgileri,

• ilgili tarih itibarıyla KDV dahil toplam alacak (bu tarihten sonra alınan ödemeler ve mahsuplar düşülerek),

• alacağın nasıl ve ne zaman doğduğu,

• varsa mülkiyeti saklı tutma maddesinin ayrıntıları,

• alacağı destekleyen belgelerin listesi,

• bildirimi alacaklı dışında biri imzalıyorsa, o kişinin adı, posta adresi ve yetkisi.

Belgeleri bildirimle birlikte göndermek zorunda değilsiniz; yetkili kişi isterse sunarsınız.

Bildiriminizi hazırlarken ikinci bir göz isterseniz, Export Claims UK dosyanızı peşin ücret veya dosya açılış ücreti almadan inceler ve ilk değerlendirmeyi 48 saat içinde paylaşır. Komisyon yalnızca fiilen tahsil edilen tutar üzerinden doğar. Bir hukuk bürosu olmadığımız için mahkemede temsil etmiyoruz; hukuki işlem gerekirse dosya, sizin onayınızla bağımsız hukuk profesyonellerine yönlendirilir.

Hazır tutmanız gereken belgeler ve masraflar

Alacağınızı kanıtlayan her belge işe yarar: faturalar, sözleşme veya sipariş onayı, konşimento ya da CMR gibi sevk belgeleri, teslim kayıtları ve müşteriyle ödeme konusundaki yazışmalar. Bunları fatura numarasına göre sıralı tek bir dosyada tutmak, belge istendiğinde işinizi kolaylaştırır.

Bildirimin masrafını her alacaklı kendisi karşılar (kural 14.5). Bildiriminizi yazılı bir bildirimle her zaman geri çekebilir, talep tutarını ise yetkili kişiyle anlaşarak değiştirebilirsiniz (kural 14.10). Tasfiyeden önce müşteriyle karşılıklı borç-alacak ilişkiniz varsa, iki tutarın birbirinden düşülmesi anlamına gelen mahsup (set-off) gündeme gelebilir (kural 14.25).

Euro veya dolar cinsinden faturalar

Sözleşmenizde mülkiyeti saklı tutma maddesi varsa

Sözleşmenizde mülkiyeti saklı tutma (retention of title) maddesi varsa, bunu bildiriminizde ayrıntılı olarak belirtmelisiniz. Bu madde, bedel tamamen ödenene kadar malın mülkiyetinin satıcıda kalacağını öngörür; kural 14.4 de böyle bir maddenin ayrıntılarının bildirimde yer almasını ister.

Bu maddeyi içeren dosyalar bize sık gelmiyor. Malların geri alınıp alınamayacağı ise ayrı bir değerlendirme gerektirir ve bir hukuk profesyoneliyle ele alınmalıdır. Yeni sözleşmelerinizde, özellikle vadeli satışlarda, bu maddeye yer vermeyi değerlendirebilirsiniz.

Gerçekçi olarak ne kadar geri alabilirsiniz?

Teminatsız bir alacaklı olarak çoğunlukla alacağınızın küçük bir yüzdesini geri alırsınız; The Gazette'in yaklaşık 2020 tarihli zorunlu tasfiye rehberi de bunu açıkça söyler. Payınız, şirketin geride bıraktığı varlıklara ve sizden önce gelen alacaklılara bağlıdır.

Tasfiye memurunun görevi şirketin varlıklarını korumak ve satmak, şirketin başkalarından alacaklarını toplamak, gerekirse dava açmak ve elde edilen parayı kanundaki sıraya göre alacaklılara dağıtmaktır.

Teminatsız alacaklılar için ayrılmış bir pay da vardır: prescribed part. Şirketin varlıkları üzerinde değişken teminat (floating charge, genellikle bankanın sahip olduğu bir teminat türü) varsa, Insolvency Act 1986'nın 176A. bölümü uyarınca bu varlıkların bir kısmı teminatsız alacaklılara ayrılır. 2003 tarihli düzenleme 10.000 sterlinlik bir asgari net varlık eşiği ve 600.000 sterlinlik bir üst sınır öngörüyordu; üst sınır 6 Nisan 2020'den itibaren 800.000 sterline yükseltildi.

Süreç boyunca ilerleme raporları alma hakkınız vardır. Müşterinizin varlıkları veya son dönemdeki işlemleri hakkında yararlı bir bilginiz varsa, bunu tasfiye memuruna iletebilirsiniz.

Tasfiyeden hemen önce yapılan ödemelere dikkat